Asansör periyodik kontrolü, binanızdaki asansörün yılda en az bir kez, bağlı olduğunuz belediyenin yetkilendirdiği bağımsız bir A tipi muayene kuruluşu tarafından denetlenmesidir. Kontrol sonunda asansöre bir renk etiketi iliştirilir: yeşil, mavi, sarı ya da kırmızı. Bu etiket, asansörün kullanılabilir olup olmadığını gösterir ve denetimi yaptırma yükümlülüğü bina sorumlusuna, yani yöneticiye aittir.
Kocaeli’nin on iki ilçesinde yüzlerce binanın bakımını yürütürken en sık karşılaştığımız soru şu: “Etiketimiz sarı çıktı, ne yapmamız gerekiyor?” Bu rehberde periyodik kontrolün nasıl işlediğini, etiket renklerinin ne anlama geldiğini, kırmızı etiket alan bir asansörde süreci ve kontrolden sorunsuz çıkmak için bakım tarafında nelerin düzgün olması gerektiğini anlatıyoruz.
Asansör periyodik kontrolü nedir, kimler yapar?
Periyodik kontrol, Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği kapsamında yürütülen zorunlu bir denetimdir. Bakım firmasının yaptığı aylık bakımdan tamamen ayrıdır ve bakım firması kendi baktığı asansörün periyodik kontrolünü yapamaz. Denetimi yapan kuruluş bağımsız olmak zorundadır; bu, sistemin tarafsızlığını sağlayan temel kuraldır.
Süreç şöyle işler:
- Yetkilendirme: İlgili idare, yani binanızın bağlı olduğu belediye, akredite bir A tipi muayene kuruluşuyla sözleşme yaparak o bölgede denetim yapmaya yetkilendirir.
- Planlama: Yetkili kuruluş, bölgesindeki asansörleri sıraya alır ve bina sorumlusuna kontrol tarihini bildirir.
- Denetim: Muayene mühendisi kabini, kuyuyu, makine dairesini, fren sistemini, güvenlik tertibatlarını ve kapı kilitlerini yerinde inceler.
- Etiketleme ve rapor: Sonuç bir rapora bağlanır ve asansöre ilgili renkte etiket iliştirilir.
Kontrolün ücreti bina sorumlusu tarafından karşılanır. Bu gider, aylık bakım sözleşmesinin içinde değildir; ayrı bir kalemdir ve kat malikleri arasında yönetim planına göre paylaştırılır.
Etiket renkleri ne anlama geliyor?
Dört renk, asansörün güvenlik durumunu özetler:
| Etiket | Anlamı | Asansör kullanılabilir mi? |
|---|---|---|
| Yeşil | Uygun. Kusur bulunmadı. | Evet |
| Mavi | Hafif kusurlu. Güvenliği doğrudan etkilemeyen eksikler var. | Evet, eksikler giderilmek kaydıyla |
| Sarı | Kusurlu. Giderilmesi gereken belirgin eksikler var. | Evet, ancak süre verilir ve takip kontrolü yapılır |
| Kırmızı | Güvensiz. Can güvenliğini tehdit eden kusur var. | Hayır, kullanıma kapatılır |
Mavi ve sarı etiket panik yaratmamalı; ikisi de “bu asansör düzeltilebilir” demektir. Önemli olan, verilen süre içinde eksiklerin giderilip takip kontrolünün yaptırılmasıdır. Eksikler zamanında kapatılmazsa etiket bir alt kademeye düşebilir.
Kırmızı etiket asılırsa ne olur?
Kırmızı etiket, asansörün derhal kullanımdan çıkarılması anlamına gelir. Bina sorumlusunun yapması gerekenler sırasıyla şunlardır:
- Asansörü elektriksel olarak devre dışı bırakın ve kat kapılarına uyarı asın. Kapıların kilitli kaldığından emin olun.
- Muayene raporundaki kusur listesini bakım firmanıza iletin. Rapor, hangi parçanın neden uygunsuz bulunduğunu madde madde yazar.
- Kusurların giderilmesi için teklif alın. Kırmızı etiketin arkasında çoğu zaman fren sistemi, hız regülatörü, kapı kilitleri ya da güvenlik devresiyle ilgili bir eksiklik vardır.
- Düzeltmeler tamamlandıktan sonra yetkili muayene kuruluşundan takip kontrolü talep edin.
- Takip kontrolü olumlu sonuçlanınca yeni etiket iliştirilir ve asansör yeniden hizmete alınır.
Kırmızı etiketli bir asansörü çalıştırmaya devam etmek, hem idari yaptırım hem de kaza hâlinde ağır sorumluluk doğurur. Kusurların kapsamı büyükse tek tek parça değiştirmek yerine asansör revizyonu çoğu zaman daha ekonomik ve kalıcı bir çözüm olur; eski bir asansörde kusurlar genellikle tek bir parçadan değil, sistemin yaşından kaynaklanır.
Kocaeli’de süreç ilçeden ilçeye nasıl değişir?
Kocaeli; İzmit, Gebze, Darıca, Körfez, Gölcük, Derince, Çayırova, Kartepe, Başiskele, Dilovası, Karamürsel ve Kandıra olmak üzere on iki ilçeden oluşur. Periyodik kontrolün kuralları ülke genelinde aynıdır, ancak hangi muayene kuruluşunun yetkili olduğu ilçeden ilçeye değişebilir. Bu yüzden pratikte şunlara dikkat edin:
- Yetkili kuruluşu teyit edin. Binanızın bağlı olduğu belediyenin imar veya ruhsat biriminden, o yıl hangi A tipi kuruluşun yetkilendirildiğini öğrenebilirsiniz. Yetkisiz bir kuruluştan alınan rapor geçersizdir.
- Kapınıza gelen her “denetçi”ye güvenmeyin. Kimlik ve yetki belgesi istemek hakkınızdır. Periyodik kontrol, randevusu önceden bildirilen planlı bir süreçtir.
- Kontrol tarihini takvime alın. Denetim yılda en az bir kez yapılır. Bina yönetimi değiştiğinde önceki raporun ve etiketin yeni yöneticiye devredilmesi, sürecin kopmaması açısından önemlidir.
- Raporu saklayın. Muayene raporu, asansörün geçmişini gösteren en güvenilir belgedir; daire satışında ve yönetim devrinde işinize yarar.
Sanayi yoğun ilçelerde — Gebze, Dilovası, Körfez ve Çayırova gibi — yük asansörleri ve fabrika içi taşıma sistemleri de aynı denetime tabidir. Yük asansörlerinde kapasite etiketi, kapı güvenlik tertibatı ve aşırı yük algılama en sık kusur yazılan başlıklardır.
Periyodik kontrolden temiz çıkmak için bakım tarafında ne yapılmalı?
Denetimden iyi sonuç almanın yolu, denetim haftasında telaşlanmak değil, yıl boyunca düzenli bakımdır. Kontrolde en sık kusur yazılan başlıklar ve bunların bakım tarafındaki karşılığı şunlardır:
- Kat kapısı kilitleri: Kilidin mekanik ve elektriksel olarak doğru çalışması, kontrolde ilk bakılan yerlerden biridir. Aşınmış kilit, sarı etiketin en yaygın sebebidir.
- Fren sistemi ve hız regülatörü: Fren balatasının aşınma payı ve regülatörün devreye girme hızı ölçülür. Tahrik makinesi kaynaklı kusurlar genellikle burada çıkar.
- Kuyu dibi ve tepe boşluğu: Tampon yükseklikleri ve güvenlik mesafeleri ölçülür. Eski binalarda sonradan yapılan zemin kaplamaları bu ölçüleri bozabilir.
- Acil durum haberleşmesi: Kabindeki alarm butonunun dışarıya ulaşması ve iki yönlü konuşma sağlaması gerekir. Sadece zil çalması yeterli değildir.
- Kabin aydınlatması ve acil aydınlatma: Elektrik kesintisinde devreye giren akü destekli aydınlatma çalışır durumda olmalıdır.
- Kumanda panosu ve etiketleme: Kumanda panosunda şema, uyarı etiketleri ve topraklama eksiksiz olmalıdır.
- Kabin kaseti ve butonlar: Kat göstergesi, braille işaretleme ve alarm butonu okunur durumda olmalı; yıpranmış buton kasetleri kusur olarak yazılabilir.
Bu başlıkların hepsi, düzenli aylık asansör bakımının kapsamındadır. Bakımı aksamayan bir asansörde periyodik kontrol genellikle rutin bir prosedüre dönüşür. Bakım firması seçerken nelere bakmanız gerektiğini asansör bakım firmaları sayfamızda ayrıntılı anlattık.
Periyodik kontrol ile aylık bakım aynı şey değil
Bina yöneticilerinin en sık karıştırdığı iki kavram bunlar. İkisi de zorunludur, ikisi de asansörün güvenliğini korur ama amaçları ve yapan taraflar farklıdır:
| Aylık bakım | Periyodik kontrol | |
|---|---|---|
| Kim yapar? | Bina ile sözleşmesi olan yetkili bakım firması | Belediyenin yetkilendirdiği bağımsız A tipi muayene kuruluşu |
| Ne sıklıkla? | Ayda en az bir kez | Yılda en az bir kez |
| Amacı | Arızayı önlemek, ayar ve yağlama yapmak, aşınan parçayı değiştirmek | Asansörün güvenlik durumunu bağımsız gözle tespit etmek |
| Sonucu | Bakım formu ve varsa onarım teklifi | Muayene raporu ve renk etiketi |
| Ücreti | Aylık bakım sözleşmesi bedeli | Ayrı kalem, bina sorumlusu öder |
Kısaca: bakım firması asansörü çalışır ve güvenli tutar, muayene kuruluşu ise gerçekten öyle mi diye denetler. Bu ayrım, sistemin neden iki ayrı taraf gerektirdiğini de açıklar. Bakımı aksayan bir binada periyodik kontrol kötü sonuçlanır; kontrolü hiç yaptırmayan bir binada ise bakım ne kadar iyi olursa olsun yasal yükümlülük yerine getirilmemiş olur.
Yeni binalarda ilk kontrol ve garanti dönemi
Yeni monte edilen bir asansör, kullanıma alınmadan önce uygunluk değerlendirmesinden geçer ve CE işareti ile devreye alınır. Bu, periyodik kontrol yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; bina kullanıma açıldıktan sonra asansör de yıllık denetim takvimine girer.
Garanti dönemindeki asansörlerde sık yapılan bir hata, “nasıl olsa garantili” diyerek aylık bakımı aksatmaktır. Oysa garanti, düzenli bakımın yapılmış olması koşuluna bağlıdır; bakım kayıtları olmayan bir asansörde garanti tartışmalı hâle gelir. Bu konuyu asansör garantisi yazımızda ayrıntılı ele aldık. Montaj sürecinin kendisini merak ediyorsanız asansör montajı ne kadar sürer yazımız işinizi görecektir.
Sıkça Sorulan Sorular
Asansör periyodik kontrolünü bakım firmam yapabilir mi?
Hayır. Periyodik kontrolü, belediyenin yetkilendirdiği bağımsız bir A tipi muayene kuruluşu yapar. Bakım firması kendi baktığı asansörü denetleyemez; bu, yönetmeliğin tarafsızlık kuralıdır. Bakım firmanızın görevi, kontrolde çıkan kusurları gidermektir.
Periyodik kontrol ücretini kim öder?
Ücret bina sorumlusu tarafından ödenir ve kat malikleri arasında yönetim planına göre paylaştırılır. Aylık bakım sözleşmesinin içinde yer almaz, ayrı bir kalemdir.
Mavi etiket aldık, asansörü kullanmaya devam edebilir miyiz?
Evet. Mavi etiket hafif kusur anlamına gelir ve asansör kullanılmaya devam edilebilir. Ancak raporda yazan eksiklerin giderilmesi gerekir; aksi hâlde sonraki kontrolde etiket bir alt kademeye düşebilir.
Asansörümüz çok eski, kontrolden geçmesi mümkün mü?
Yaş tek başına engel değildir. Belirleyici olan, güvenlik tertibatlarının güncel standardı karşılayıp karşılamadığıdır. Çok sayıda kusur çıkan eski asansörlerde parça parça onarım yerine revizyon genellikle daha ekonomik olur; revizyon sonrası asansör güncel standarda getirilir.
Kocaeli’de hangi muayene kuruluşunun yetkili olduğunu nereden öğrenebilirim?
Binanızın bağlı olduğu ilçe belediyesinden öğrenebilirsiniz. Yetkilendirme belediye ile kuruluş arasında yapılan sözleşmeye dayanır ve ilçeden ilçeye farklılık gösterebilir. Yetkisiz bir kuruluştan alınan rapor geçerli sayılmaz.
Kocaeli genelinde asansörünüz için destek
Benna Asansör, 2010 yılından bu yana Gebze merkezli olarak Kocaeli ve İstanbul Anadolu Yakası’nda hizmet veriyor; şu anda 600’ü aşkın binada aylık bakım sözleşmemiz bulunuyor. Periyodik kontrol raporunuzda çıkan kusurların giderilmesi, revizyon kararı öncesi ikinci görüş ya da bakım sözleşmesi için teklif formunu doldurabilir, 0850 221 221 3 numaralı hattımızdan bize ulaşabilirsiniz.
Montaj ve revizyon projelerinde Kocaeli’nin tamamına — İzmit, Körfez, Gölcük, Derince, Kartepe, Başiskele, Karamürsel ve Kandıra dahil — keşfe geliyoruz. Aylık bakım ve acil arıza servisinde ise Gebze merkezli yakın çevrede çalışıyoruz: Gebze, Çayırova, Darıca, Dilovası, Tuzla ve Pendik. Acil arıza için teknik servis hattımız 7/24 açıktır.