Asansör, modern bir binanın en yoğun kullanılan mekanik sistemlerinden biri. Her sabah işe giderken, her akşam eve dönerken, taşınma günlerinde, ambulans çağrıldığı anlarda tek çare olarak devreye giren bu sistemlerin güvenliği, bir binadaki yaşam kalitesinin ve can güvenliğinin doğrudan göstergesidir. Türkiye, bu gerçeğin farkında olarak periyodik kontrol mevzuatını son yıllarda önemli ölçüde sertleştirdi. Özellikle 5 Ağustos 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikler, bina sorumlularının ve apartman yöneticilerinin sorumluluklarını yeniden çerçeveledi.
Gebze merkezli bir kuruluş olarak Kocaeli ve İstanbul başta olmak üzere Türkiye’nin pek çok ilinde hizmet veren Benna Asansör olarak, saha tecrübemiz bize şunu gösteriyor: yönetmelik değişiklikleri genellikle teknik dille kaleme alındığı için apartman yöneticilerinin büyük bölümü neyi, ne zaman ve nasıl yapacağını kavramakta zorlanıyor. Bu rehberde, güncel mevzuatı sade ama eksiksiz bir şekilde ele alıyor; sahadaki uygulama pratiklerini de aktarıyoruz.
Asansör Periyodik Kontrolü Nedir?
Asansör periyodik kontrolü, binada sürekli olarak kullanılan asansörün yılda en az bir defa, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yetkilendirilen A tipi muayene kuruluşu tarafından denetlenmesidir. Bu denetim, asansörün mekanik ve elektronik aksamının, güvenlik tertibatlarının, kuyu ve kabin ölçülerinin, acil durum sistemlerinin mevzuata uygun çalışıp çalışmadığını saptamak amacıyla yapılır.
Periyodik kontrol, aylık rutin bakımdan farklı bir kavramdır. Aylık bakım, asansörü monte eden firma veya yetkili servisi tarafından yapılan koruyucu bakım hizmetidir. Periyodik kontrol ise bağımsız bir muayene kuruluşunun, binayı ve bakım firmasını dışarıdan denetlediği resmi bir süreçtir. Bu iki hizmetin birbirinin yerine geçmediğinin bilinmesi, bina sorumluları açısından kritik bir noktadır.
Yasal dayanak açısından yönetmeliğin iskeletini 4 Mayıs 2018 tarihli ve 30411 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği oluşturuyor. Üzerine 13 Eylül 2022 tarihli revizyon ve en son 5 Ağustos 2025 tarihli kapsamlı değişiklik işlendi.
5 Ağustos 2025 Değişiklikleri Ne Getirdi?
2025 güncellemesi, birbirini tamamlayan dört ana sütun üzerinde şekillendi.
Yasal dayanak genişletildi. Yönetmeliğe 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu’nun 14, 20 ve 22. maddelerine açık atıf eklendi. Pratikte bu, ihlal durumunda uygulanacak idari para cezalarının daha net bir çerçeveye oturduğu anlamına geliyor. Önceki dönemde tartışmalı olan bazı yaptırım zeminleri, artık bu kanuna bağlanmış durumda.
Muayene mühendislerinin yetkinlik kriterleri sıkılaştırıldı. A tipi muayene kuruluşlarında ilk defa görevlendirilecek mühendislerin en az 100 adet asansör periyodik kontrolüne katılım şartı getirildi. Bu kural, sahada deneyimsiz mühendisler tarafından yapılan eksik kontrollerin önüne geçmeyi hedefliyor.
Takip kontrolü süreçleri yeniden düzenlendi. Kırmızı ya da sarı etiket almış bir asansörde bina sorumlusunun takip kontrolü başvurusunda bulunması halinde, bu kontrolün en fazla on iş günü içinde yapılması zorunlu hale getirildi. Daha önce belirsiz olan süre, artık takvime bağlı.
Mühürleme ve mühür bozma prosedürü netleşti. İlk mühürleme sonrası belirtilen sürede düzeltme yapılmayan asansörün yeniden mühürlenmesi ve tekrar tutanak düzenlenmesi yetkisi açık biçimde ilgili idareye (belediye) verildi. Bu, yıllarca süren “asansör kimin yetkisinde mühürlenecek?” tartışmasını sonlandırıyor.
Kocaeli ve İstanbul gibi asansör sayısının yoğun olduğu illerde bu düzenlemeler özellikle önemli. Çünkü bu iki ilde on binlerce binada asansör bulunuyor ve denetim sıklığı arttıkça bina yönetimlerinin hazırlıklı olması gerekiyor.
Etiket Sistemi: Asansörünüzün Sağlık Raporu
Periyodik kontrolden sonra her asansöre, sonuca göre renkli bir bilgi etiketi iliştirilir. Bu etiketler, asansörün genel güvenlik durumunun vatandaş tarafından anında görülebilmesi için tasarlanmıştır.
Yeşil etiket, asansörün kusursuz ve güvenle kullanılabilir olduğunu gösterir. Bu etikete sahip asansörlerde bir sonraki yıllık kontrole kadar rutin aylık bakımın devam ettirilmesi yeterlidir.
Mavi etiket, hafif kusurların tespit edildiği ancak bu kusurların güvenli kullanımı engellemediği anlamına gelir. Söz konusu uygunsuzlukların bir sonraki yıllık periyodik kontrole kadar giderilmesi beklenir. Mavi etiket kusurları nedeniyle idari para cezası uygulanmaz.
Sarı etiket, kusurlu olarak tanımlanan asansöre iliştirilir. Tespit edilen uygunsuzlukların en geç 120 gün içinde giderilmesi zorunludur. Aksi halde asansörün kullanım hakkı sorgulanır.
Kırmızı etiket, asansörün güvensiz olduğunu ve derhal kullanımdan men edilmesi gerektiğini ifade eder. Bu asansörlerin 60 gün içinde güvenli hale getirilmesi, aksi halde hizmetten men edilmesi söz konusudur.
Binanızda kırmızı etiketli bir asansörün yaşadıkları can kaybına yol açması halinde bina sorumlusunun hukuki ve cezai sorumluluğu doğar. Bu nedenle etiketin “sadece bir kağıt” olarak görülmemesi, hızla harekete geçilmesi hayati önem taşır.
Bina Sorumlusu Kimdir, Yükümlülükleri Nelerdir?
Mevzuat açısından bina sorumlusu; apartmanlarda kat malikleri kurulu tarafından seçilmiş yönetici, sitelerde site yönetim kurulu, işyerlerinde mülk sahibi veya yetkili temsilcisidir. Yani yasal muhatap, “asansörü kullanan herkes” değil, belirli ve tanımlı bir kişi ya da kuruldur.
Bina sorumlusunun asansör mevzuatı kapsamındaki temel yükümlülükleri şunlardır: yıllık periyodik kontrolün zamanında yaptırılmasını sağlamak, asansöre iliştirilen etikete göre verilen sürelerde gerekli tamirat, revizyon veya iyileştirmeyi yapmak, bakım hizmeti veren firma ile yazılı bakım sözleşmesi bulundurmak, asansörde meydana gelen herhangi bir kaza sonrasında periyodik kontrolün tekrarlanmasını sağlamak ve asansör kimlik numarasıyla ilgili bilgileri güncel tutmak.
2025 güncellemesiyle birlikte, bina sorumlusunun bakım sözleşmesi imzaladığı firmanın TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi’nin bulunmaması ya da askıya alınmış olması halinde A tipi muayene kuruluşu periyodik kontrol yapmaz kuralı daha sıkı uygulanıyor. Dolayısıyla bakım firmasını seçerken sadece fiyat değil, belge durumunun da titizlikle kontrol edilmesi artık ertelenemez bir gereklilik.
Kırmızı Etiket Alındığında Atılacak Adımlar
Pek çok bina yöneticisinin panikle aradığı konu bu. Kırmızı etiket alınan bir asansörle karşılaşıldığında izlenmesi gereken sıra şudur:
İlk olarak asansörün kullanımı derhal durdurulmalı, kat sahanlık kapılarına uyarı asılmalı ve mümkünse ana panelden devre dışı bırakılmalıdır. Ardından mevcut bakım firması aranarak muayene raporunda belirtilen uygunsuzluklar net şekilde öğrenilmeli, bu uygunsuzlukların giderilmesi için 60 günlük süre içinde bir aksiyon planı oluşturulmalıdır. Gerekli yedek parça, revizyon veya iyileştirme işlemleri tamamlandığında A tipi muayene kuruluşuna takip kontrolü için başvurulmalıdır. Yeni düzenlemeyle, bu başvurunun alınmasının ardından takip kontrolü en fazla on iş günü içinde gerçekleştirilir.
60 günlük sürede işlemler tamamlanmadığında ilgili belediye, asansörün elektriğini keserek mühürleme yetkisine sahiptir. Daha da önemlisi, kırmızı etiketli asansörün kullandırılması nedeniyle yaşanacak kazalardaki cezai ve hukuki sorumluluk, bina sorumlusuna aittir.
Gebze, Kocaeli ve İstanbul’da Periyodik Kontrol Süreci Nasıl İşliyor?
Kocaeli ve İstanbul gibi asansör yoğunluğunun yüksek olduğu illerde periyodik kontrol, yetkili belediyelerin A tipi muayene kuruluşlarıyla yaptığı protokoller üzerinden yürütülüyor. Gebze, Darıca, Çayırova, Dilovası gibi yoğun konut bölgelerinde belediyenin sözleşmeli olduğu kuruluş tarafından binalara doğrudan kontrol daveti gönderilmekte; kontrol randevusu oluşturulduktan sonra bina sorumlusunun kontrolde hazır bulundurması beklenmektedir.
İstanbul’un Anadolu Yakası’nda özellikle Pendik, Tuzla, Kartal, Maltepe gibi ilçelerde yeni inşaat projeleri yoğun olduğu için tescil öncesi ilk periyodik kontrollerin de sayısı yüksektir. Gebze ve çevresinde ise karma yapı stoğu mevcut: hem 1990’ların başında yapılmış, revizyon ihtiyacı doğmuş asansörler hem de yeni proje asansörleri bir arada. Bu yapı çeşitliliği, bölgede bakım ve revizyon talebinin sürekli canlı kalmasını sağlıyor.
Marmara depremi etkisi altındaki bu bölgede, bir kaza veya sismik hareket sonrasında periyodik kontrolün yenilenmesinin mevzuat gereği olduğunu da hatırlatmak isteriz. Bu, ihmal edildiğinde hem güvenlik açısından hem de yaptırım açısından ciddi sonuçlar doğurabiliyor.
Sık Sorulan Sorular
Periyodik kontrol ücreti kime aittir? Kat Mülkiyeti Kanunu çerçevesinde periyodik kontrol ücreti ortak gider olarak kabul edilir ve kat malikleri arasında arsa payı oranında paylaştırılır.
Periyodik kontrolü ret edebilir miyiz? Hayır. Bina sorumlusunca periyodik kontrole izin verilmeyen asansör, mevzuat gereği A tipi muayene kuruluşunun bildirimi üzerine ilgili belediye tarafından mühürlenebilir.
Her bakım firması aynı mıdır? Hayır. Bakım firmasının TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi (TS 12255) bulunması şarttır. Montaj hizmetleri için ayrıca CE belgesi aranır. Benna Asansör olarak sahip olduğumuz EN 13015, CE MODUL B, TSE HYB ve ISO 9001 belgeleri, tam da bu mevzuat gerekliliklerini karşılamak üzere alınmıştır.
Yıllık kontrolü geçtim, her şey yolunda mı? Hayır. Yeşil etiket dahi aylık koruyucu bakımın yerini tutmaz. Asansörün ömrünü uzatmak, arızaları önlemek ve bir sonraki yıllık kontrolde yine yeşil etiket almak için düzenli aylık bakım şarttır.
Sonuç: Mevzuata Uyum, Apartmanınızın Değerini Korur
Asansör mevzuatı ilk bakışta bürokratik bir yük gibi görünebilir; ancak doğru bakış açısıyla ele alındığında bu düzenlemeler, bina sakinlerinin can güvenliğini koruyan ve gayrimenkulünüzün değerini uzun vadede muhafaza eden çerçevedir. Düzenli periyodik kontrolden geçmiş, bakım sözleşmesi güncel, etiket durumu yeşil olan bir binanın asansörü; alıcılar ve kiracılar için güçlü bir satın alma sinyalidir.
2025 değişiklikleri, denetimi ve yaptırımı sertleştirirken, aynı zamanda süreçleri daha öngörülebilir hale getirdi. Bina yöneticileri için yapılması gereken; bakım firmasının belgelerini güncel tutmak, periyodik kontrolün sonuçlarını belgeli şekilde arşivlemek ve etiket süreleri dolmadan aksiyon almaktır.
Benna Asansör olarak 2010 yılından bu yana Gebze merkezden Kocaeli, İstanbul ve çevre illere montaj, aylık bakım ve revizyon hizmeti veriyoruz. Apartmanınızın veya ticari yapınızın asansöründe periyodik kontrol öncesi ön değerlendirme, revizyon planlaması veya bakım sözleşmesi konularında iletişim sayfamız üzerinden bize ulaşabilir, hızlıca teklif alabilirsiniz.
Yönetmelik metninin tamamını incelemek için Mevzuat.gov.tr üzerinden Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği’ne erişebilirsiniz.